13-03-2025
Dewch i gwrdd â’r gwneuthurwyr natur
Astudiaeth Achos
Canllaw
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / James Dobson
Yn cyflwyno’r tîm y tu ôl i bartneriaeth Cyngor Bournemouth, Christchurch a Poole a The Parks Foundation
Arweinydd Strategol dros Fannau Gwyrdd a Chadwraeth yng Nghyngor Bournemouth, Christchurch a Poole
Rheolwr Prosiect dros Barciau yng Nghyngor Bournemouth, Christchurch a Poole
Prif Swyddog Gweithredol The Parks Foundation
Mae Cyngor Bournemouth, Christchurch a Poole a The Parks Foundation yn cydweithio i reoli, ariannu a gwella eu mannau gwyrdd.
Fel un o’r sefydliadau cyntaf o’i fath yn y DU, mae’r sefydliad wedi mynd o nerth i nerth dros y degawd diwethaf. Mae’n gosod cymunedau wrth galon parciau trefol lleol i wella iechyd a llesiant, cynyddu bywyd gwyllt a bioamrywiaeth, a chysylltu pobl â’i gilydd ac â natur.
Wrth iddynt ddathlu deng mlynedd, mae Martin, Janna a John o bartneriaeth y Cyngor a’r Sefydliad yn myfyrio ar yr hyn y mae wedi’i gyflawni i bobl a pharciau yn Bournemouth, Christchurch a Poole, gydag awgrymiadau gorau i’ch helpu i sefydlu sefydliad parciau yn eich tref neu ddinas.
Mae sefydliadau parciau yn sefydliadau nid er elw sy’n gwella parciau, gydag adnoddau, gwybodaeth a galluoedd codi arian pwrpasol.
Dysgwch fwy am sut y gallant helpu i oresgyn toriadau cyllideb a gwella mynediad at fannau gwyrdd o ansawdd yng nghalon cymunedau trefol.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / James Dobson
Mae John yn rhannu pum carreg filltir fawr a gyflawnwyd gan y Sefydliad dros y 10 mlynedd diwethaf, o greu pencampwyr natur i adeiladu cymunedau mwy gwyllt a dathlu llwyddiannau ariannu newydd.
Mae cynllun newydd yn helpu i ysbrydoli cenhedlaeth iau o hyrwyddwyr natur ar draws y gytref. Mae’r fenter ‘Young Adult Rangers’ yn denu mwy o wirfoddolwyr 16 – 25 oed i barciau, gan roi cyfle iddynt ddysgu sgiliau fel cadwraeth rhywogaethau ac arolygu bywyd gwyllt. Mae The Parks Foundation yn gweithio gydag ysgolion, yn cynnig lleoliadau gwaith prifysgol, ac mae dau gyfranogwr eisoes wedi mynd ymlaen i swyddi amgylcheddol â thâl.
Mae’r sefydliad wedi creu pyllau a phlannu miloedd o fylbiau a hadau blodau gwyllt. Mae wedi plannu coed ffrwythau ar gyfer porthiant, sefydlu cynefinoedd bywyd gwyllt a gosod ei system ddraenio gynaliadwy gyntaf. Mae’r gwaith hanfodol hwn yn cefnogi bioamrywiaeth, yn dod â phobl yn nes at natur ac yn helpu i leihau effaith newid hinsawdd. Mae canllawiau ‘Garddio er Natur’ yn galluogi pobl i wneud newidiadau er natur gartref hefyd.
Mae rhaglen brysur o weithgareddau eco-therapi yn seiliedig ar barciau yn cefnogi pobl leol sy’n cael trafferth gyda'u hiechyd meddwl. O deithiau cerdded i tai chi, o arddio i ymwybyddiaeth ofalgar, mae ‘Parks in Mind’ yn cynnig dros 250 o sesiynau cynhwysol bob blwyddyn ac mae llawer ohonynt yn cael eu datblygu a’u harwain gan fuddiolwyr lleol o gymunedau mwyaf difreintiedig BCP. Mae nifer anhygoel o 92% o bobl yn dweud bod eu hiechyd meddwl a’u llesiant wedi gwella ers iddynt ymwneud â’r sefydliad.
Gall trigolion lleol fwynhau ‘toiled, paned a golygfa’ diolch i bum caffi cymunedol bywiog a chroesawgar y sefydliad ym mharciau’r cyngor. Maent yn cael eu rhedeg gan reolwr cyflogedig, gyda chefnogaeth gwirfoddolwyr, llawer ohonynt ag anghenion addysgol arbennig neu anableddau. Mae’r sefydliad hefyd yn cysylltu â chwmnïau a chyllidwyr lleol i gynnig bwyd a diodydd am ddim i grwpiau cymunedol mewn angen yn y caffis.
Mae cyllid a ddatgloiwyd gan y sefydliad wedi arwain at gynnydd pum gwaith yn nifer y parciau sy’n cael eu trawsnewid ar gyfer pobl a natur. Mae model cyllido cynaliadwy yn galluogi’r sefydliad i gyflogi tîm o hyd at 30 o bobl i redeg rhaglen lawn o weithgareddau sy’n ategu gwaith y cyngor. Popeth o grwpiau gwirfoddoli parciau ar draws yr ardal GreenFingers i weithgareddau am ddim sy’n seiliedig ar natur sydd o fudd i’r gymuned a rhwydwaith adfer natur BCP.
Cefnogwr The Parks Foundation
Deng mlynedd ers sefydlu The Parks Foundation, mae’r tîm yn rhannu deg awgrym i’ch helpu i ddechrau ar eich taith partneriaeth werdd eich hun.
Diffiniwch yn glir beth sydd o fewn cwmpas pob parti, i sicrhau bod eich amcanion yn cyd-fynd ac i osgoi dyblygu. Gweithiwch gyda’ch gilydd i fapio beth sydd ei angen ar bobl a natur o barciau lleol. Yna ystyriwch sut y gall gwaith y sefydliad ategu’r hyn sydd eisoes yn cael ei gyflawni drwy wasanaethau’r cyngor i ddiwallu’r angen hwn.
Mae llywodraethu cryf yn elfen hanfodol ar gyfer partneriaeth lwyddiannus ac yn gosod y seiliau i’r sefydliad weithio’n annibynnol o’r cyngor. Bydd Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth (MoU), cytundebau prosiect a chyfeiriadau e-bost penodol i’r sefydliad yn helpu i ategu eich bwriadau, rhesymoli penderfyniadau i randdeiliaid uwch a rhoi hygrededd i’ch gweithredoedd bob cam o’r ffordd.
Mae creu a meithrin blynyddoedd cyntaf partneriaeth sefydliad yn galw am rywun sy’n gallu gweld y darlun mawr a chanolbwyntio ar y manylion ar yr un pryd. Byddant yn gyfrifol am gydymffurfiaeth reoleiddiol, rheoli pethau fel y cyfansoddiad, Memorandwm ac Erthyglau Cymdeithasu, polisïau ac yswiriant. Byddant hefyd yn gweithio gyda’r ymddiriedolwyr i greu’r weledigaeth, y strategaeth, y cynlluniau a’r anghenion staffio.
Nes eich bod yn weithredol ac â digon o gyllid, canolbwyntiwch ar gynhyrchu incwm tymor byr sy’n cael y canlyniad mwyaf. Gall grantiau gan ymddiriedolaethau a sefydliadau fod yn llai dwys o ran adnoddau na chynhyrchu’r un incwm drwy roddwyr unigol. Wrth i amser fynd heibio gallwch ddechrau profi ffrydiau cyllid gwahanol.
Gyda chyllid wedi’i sicrhau, meddyliwch sut i arallgyfeirio incwm y sefydliad. Fel cangen fenter o’r cyngor, mae sefydliad parciau yn ffordd wych o ddod ag incwm dyngarwch ac incwm wedi’i ennill, yn ogystal â chyllid grant, i reoli mannau gwyrdd. Yn fras, dylech anelu at raniad cyfartal rhwng y tair ffrwd refeniw, o gymynroddion i brydlesi caffis a grantiau gan sefydliadau anllywodraethol.
Ni allwn bwysleisio digon pa mor bwysig yw hi i gael pobl leol i gymryd rhan o’r dechrau. Gall ymchwil cymunedol a chyd-ddylunio adeiladu perthnasoedd a helpu i’w hannog i rannu eu syniadau. Ymgysylltwch â chymunedau ar y dechrau i nodi lleoliadau parciau posibl a helpu i greu’r dyluniadau. Dangoswch y rôl hanfodol y gallant ei chwarae gyda digwyddiadau gwirfoddoli fel plannu bylbiau neu greu pyllau. Yn ogystal â meithrin ymddiriedaeth, mae’n rhoi mandad clir i chi dyfu cyllid a chefnogaeth hirdymor cynaliadwy.
Mae llais, brand a delwedd wahanol i’ch cyngor yn paratoi’r sefydliad i gael sgyrsiau gwahanol gyda chyllidwyr a phartneriaid. Bydd pwynt gwerthu unigryw syml yn ei gwneud hi’n haws i ddod â phobl ar y daith gyda chi, gan gynnwys y llwybr i gael cyllid elusennol na all y cyngor ei gael.
Nodwch y math o fannau gwyrdd sy’n addas i’r bartneriaeth hon ganolbwyntio arnynt. Er enghraifft, gallai fod yn barc cymdogaeth, safleoedd cyrchfan neu warchodfeydd natur. Gall hefyd helpu i flaenoriaethu’r math o fannau gwyrdd a phrosiectau a fydd yn dod â’r newidiadau mwyaf effeithiol i bobl a natur. Mae plannu coed, systemau draenio trefol cynaliadwy neu bethau fel tyrau gwenoliaid y bondo ar fannau gwyrdd sy’n eiddo i’r cyngor yn plesio’r gymuned ac yn atgyfnerthu cefnogaeth i gynlluniau lleol a’r sefydliad.
Gall eich cyrhaeddiad fod yn amlweddog – gan helpu iechyd a llesiant pobl, lleihau unigedd cymdeithasol, annog tyfu cymunedol a chefnogi grwpiau cymunedol lleol. Meddyliwch sut y byddai sefydliad yn cyfathrebu â chynulleidfaoedd gwahanol i gyflawni hyn. Gall mentrau wyneb yn wyneb fod yn fwy effeithiol i grwpiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol. Bydd diweddariadau rheolaidd drwy eich sianeli cyfathrebu – digidol ac wedi’u hargraffu – yn allweddol i feithrin perthnasoedd â defnyddwyr parciau ehangach a thrigolion, cynghorwyr, cyllidwyr a phartneriaid.
Gallwch fod hyd yn oed yn fwy uchelgeisiol drwy ddatblygu partneriaethau ar draws y cyngor a thimau iechyd. Mae The Parks Foundation yn agor ei ddrysau i elusennau lleol a chenedlaethol, ysgolion a grwpiau ieuenctid, a chymdeithasau preswylwyr. Neu adeiladu perthnasoedd â chyllidwyr fel Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, sefydliadau anllywodraethol eraill, cronfeydd cymunedol a darparwyr a busnesau lleol. Gyda’ch gilydd gallech gynyddu eich cyrhaeddiad, gan weithio ar draws nifer o safleoedd, ymgysylltu â mwy o randdeiliaid, gwneud y mwyaf o’ch graddfa cyflawni a chynyddu buddion iechyd a llesiant.
Dysgwch fwy am sut i sefydlu sefydliad parciau o raglen 'Ailfeddwl Parciau’ Nesta.
Sicrhewch fod gennych yr holl gynhwysion ar gyfer partneriaeth lwyddiannus yn y canllaw hwn i ddechrau arni. Dysgwch sut i bwyso a mesur y manteision a’r anfanteision, mynd i’r afael â heriau a gwneud penderfyniadau dylunio allweddol. Mae yna hefyd astudiaethau achos o bum Sefydliad Parciau arloesol y DU gan gynnwys yn BCP.
Roedd Cyflymydd Parciau’r Dyfodol (FPA) yn gydweithrediad rhwng Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a’r Adran Ffyniant, Tai a Chymunedau (DLUHC).
Dewiswyd naw ardal ar draws y DU i fod yn rhan o’r rhaglen arloesol hon i ddatblygu dyfodol cynaliadwy i barciau trefol a mannau gwyrdd.
Profodd FPA fod gan natur rôl hanfodol i’w chwarae mewn trefi a dinasoedd, gan helpu i wella iechyd a llesiant, lliniaru effaith newid hinsawdd, gwella bioamrywiaeth a thyfu’r economi werdd.
Gosododd y lleoedd arloesol hyn y sylfeini i filiynau mwy o bobl fwynhau amser ym myd natur yn agos i’w cartrefi trwy brosiectau yn y dyfodol fel Trefi a Dinasoedd Natur.
