24-03-2026
Dechreuwch arni gyda...
Canllaw
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Rebecca Hughes
Mae gan natur y pŵer i’n gwneud yn iachach ac yn hapusach. Mae sut rydym yn cyrchu ac yn profi’r manteision hyn yn amrywio’n fawr o berson i berson, ac fe’i dylanwadir gan ffactorau sosio-economaidd megis ble rydym yn byw, cefndiroedd diwylliannol gwahanol ac iechyd a lles.
Mae tegwch yn yr awyr agored yn ymwneud â chydnabod, fel llawer o agweddau ar ein bywydau bob dydd, nad ydym i gyd ar yr un llinell gychwyn.
Mae’n hanfodol bod sefydliadau sy’n gweithio i ddod â natur i ardaloedd trefol yn meddwl am sut i sicrhau chwarae teg a helpu pawb o’u cymunedau lleol i deimlo’n groesawgar yn y mannau hyn a allai fod yn anghyfarwydd.
Mae’r canllaw hwn yn flas ar gyfres o weminarau gan Aneela McKenna, sylfaenydd Mòr Diversity, ar gyfer Cymdogaethau Natur yn 2025. Fe’i cynlluniwyd i roi trosolwg o beth mae tegwch, amrywiaeth a chynhwysiant (EDI) yn ei olygu mewn cyd-destun cymunedol a sut y gallant wneud natur yn fwy hygyrch i bawb.
Archwiliodd gweminar gyntaf Aneela beth rydym yn ei olygu pan fyddwn yn siarad am gydraddoldeb, amrywiaeth, a chynhwysiant mewn cymunedau.
Cyflwynodd y sesiwn y ‘continwwm perthyn’ i helpu sefydliadau i ddiffinio’r grwpiau sy’n ffurfio eu cymuned a nodi’r potensial i gynnwys rhai newydd. Mae yna hefyd fframwaith i hau hadau tegwch a dadansoddiad o sut olwg a theimlad sydd ar y camau cynhwysiant i’r bobl dan sylw.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Rebecca Hughes
Edrychodd y sesiwn hon ar sut mae diwylliant cynhwysol y tu mewn yn gosod y sylfaen ar gyfer mannau gwyrdd mwy croesawgar a chynhwysol y tu allan.
Arweiniodd Aneela gyfranogwyr o sefydliadau cymunedol i feddwl am gynhwysiant o fewn eu lleoliadau eu hunain. Trafodwyd sut i feithrin dewrder a mannau diogel i gael sgyrsiau anghyfforddus, a phwysigrwydd herio ei gilydd a’u ffordd arferol o wneud pethau ar hyd y ffordd.
©National Trust Images / Sophie Bolesworth
Edrychodd y gweminar hwn ar sut i fwyhau lleisiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol, gan weithio gyda chymunedau i ddod â manteision natur i’w carreg drws.
Dysgwch sut y gall pawb gymryd rhan mewn penderfyniadau sy’n effeithio ar eu hansawdd bywyd, trwy herio anghydraddoldebau o amgylch iaith, mynediad, adnoddau, a thrawma hanesyddol. Mae uchafbwyntiau’r fideo yn cyflwyno tri arweinydd sefydliadol sy’n hyrwyddo cynhwysiant yn yr awyr agored a’u profiadau o ymgysylltu â’r gymuned ‘yn y ffordd gywir’.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Rebecca Hughes
Cyflwynodd Aneela ffyrdd o gysylltu â phobl wahanol yn eich ardal drwy feithrin ymddiriedaeth, cyfathrebu’n effeithiol a gweithio gyda’i gilydd ar brosiectau natur.
Archwiliodd y sesiwn ystyr ‘cydlyniant cymunedol’ a ffyrdd o’i gyflawni trwy weithgareddau yn seiliedig ar natur fel garddio, prydau bwyd ar y cyd, ac archwilio mannau gwyrdd. Rhoddwyd sylw hefyd i sut i daclo gwrthdaro pan fydd yn codi trwy ymyriad gwyliedydd gweithredol.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Rebecca Hughes
Parhaodd y sesiwn hon â thema datrys gwrthdaro, gan edrych ar sut i daclo sefyllfaoedd anodd trwy gynghreiriaeth a gweithredu.
Mae’n amhosibl osgoi gwrthdaro ond mae ffyrdd o’i reoli’n gadarnhaol. Cyflwynodd y gweminar ‘The Privilege Walk’ i ddeall sut y gellir dosbarthu manteision ac adnoddau mewn cymuned yn anghyfartal a ble gall hyn arwain at wrthdaro. Mae pecyn cymorth cynghreiriaeth Mòr Diversity ar gael i helpu pobl i gefnogi ac ymyrryd ar ran cymdogion a allai fod heb y braint hyn eu hunain.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Rebecca Hughes
Mae’r sesiwn hon yn archwilio pwysigrwydd creu profiadau croesawgar a theg i bawb, a sut i fynd ati i wneud hynny.
Dysgwch sut i gynllunio digwyddiadau cynhwysol sy’n hygyrch i bawb. Cliciwch y ddolen i groesgyfeirio cynlluniau digwyddiadau gyda rhestr wirio hygyrchedd Mòr Diversity. Hefyd mae pobl â phrofiad byw o dreulio amser ym myd natur ar eu telerau eu hunain yn dweud eu stori.
©Delweddau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Megan Taylor
Rhaglen bartneriaeth genedlaethol oedd Cymdogaethau Natur rhwng yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, yr RSPB a WWF, wedi’i hariannu gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol a’r Co-op.
Syniad mawr y rhaglen oedd gweithio ochr yn ochr â 18 o sefydliadau cymunedol dros 2 flynedd, gan eu helpu i gyd-greu cynlluniau wedi’u pweru gan bobl ar gyfer natur yn eu cymdogaethau eu hunain.
Roedd pob cynllun cydweithredol wedi’i wreiddio’n gadarn ym mha bynnag gamau gweithredu dros natur a’r hinsawdd sydd bwysicaf i’r bobl sy’n byw ac yn gweithio yno. Ac fe gawson nhw eu gwireddu gyda chyllid, cefnogaeth a hyfforddiant Cymdogaethau Natur.
